یک درس فراموش نشدنی از الاغ‌های جزیره هنگام!

    نامش هنگام است؛ یک جزیره زیبا با سواحل مرجانی استثنایی که کمتر از 10 کیلومتر طول و 5 کیلومتر عرض دارد و در مجموع، حدود 2500 نفر از ایرانیان را در خود جای داده است. سرزمین کوچکی که دست‌کم 200 هزار سال از عمرش در هیبت یک جزیره در میان آب‌های نیلگون خلیج فارس می‌گذرد. با این وجود، می‌خواهم در باره‌ی رخدادی شگفت‌انگیز با شما سخن بگویم که در هنگام رخداده و هنگامه‌ای در دل و جانم برپا داشته است ...


برچسب‌ها: حسین آقاخانی, جزیره هنگام, مرجان, الاغ, گردشگری
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 26 مهر1393ساعت 1:15  توسط محمد درویش  | 

طرح جدید همیاران محیط زیست را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

    سرانجام پس از ماه‌ها بررسی و آسیب‌شناسی طرح‌های مبتنی بر آموزه‌ی «مشارکت شهروندمحور» در سازمان حفاظت محیط زیست، مانند طرح همیار محیط زیست، محیط یار، زیست‌بان افتخاری، پلیس محیط زیست و نظایر آن، پیش‌نویس طرحی فراهم شد که در نگارش آن کوشیده شده تا نظر اغلب کارشناسان ذیصلاح مرتبط اخذ شود. اینک شما هموطن عزیزی که مایلید به عنوان یک شخصیت حقیقی و به صورت فردی با سازمان حفاظت محیط زیست همکاری کنید، می‌توانید پیش‌نویس طرح همیاران محیط زیست را مطالعه کرده و چنانچه در مورد آن نظری اصلاحی یا انتقادی دارید، تا روز دوشنبه هفته آینده - 28 مهر 1393 - پیشنهادها و انتقادهای خود را به رایانامه hamyar@doe.ir ارسال فرمایید. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به پرتال سازمان حفاظت محیط زیست مراجعه کنید.

درج نظر


برچسب‌ها: همیار محیط زیست, فراخوان, سازمان محیط زیست, مشارکت, شهروندمحور
+ نوشته شده در  سه شنبه 22 مهر1393ساعت 1:15  توسط محمد درویش 

بعد از فوتبال و یوزپلنگ ایرانی، نوبت به والیبال و بحران آب رسید!


پیشگامی والیبال ایران در حوزه محیط زیست!


    به نظر می‌رسد ایران یکی از قربانیان اصلی موج فزاینده‌ی تغییر اقلیم و جهان‌گرمایی است؛ بحرانی که در قامت موج کم‌سابقه‌ای از خشکسالی درازمدت و کمبود شدید منابع آب خود را نمایان ساخته است. چنین وضعیتی، ایجاب می‌کند تا تمامی نهادها و ارگان‌های دولتی و غیردولتی کشور بکوشند تا با استفاده از بیشینه‌ی توان و ابزارهای دراختیار خود، جامعه‌ی ایرانی و جهانی را متوجه ابعاد این بحران و شیوه‌های کاهش خطرات آن سازنند. در چنین شرایطی، جلسه‌ی مشترکی که دیروز بین برخی از مدیران ارشد وزارت ورزش و جوانان و سازمان حفاظت محیط زیست در محل آن وزارتخانه برگزار شد، می‌تواند حایز اهمیت و امیدبخش باشد ...
     نوزدهمین روز از مهرماه 1393 در محل وزارت ورزش و جوانان، گفتگوی سازنده و درعین حال متفاوتی با دکتر عبدالحمید احمدی، معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهش وزارت ورزش و جوانان داشتم. موضوع گفتگو، بررسی سازوکارهای ورود وزارت ورزش و جوانان به حوزه‌ی ارتقای دانش محیط زیستی ایرانیان، به ویژه ورزشکاران و ورزش‌دوستان بود. در این ملاقات که چند مدیر و فعال حوزه جوانان، محیط زیست و گردشگری کشور از جمله افشین مولایی، مدیرکل برنامه‌ریزی آموزش وزارت ورزش و جوانان، آرش نورآقایی، دبیر جامعه‌ی راهنمایان گردشگری کشور و هومن باقری، مدیر کمیته روابط بین‌الملل فدراسیون والیبال هم حضور داشتند، تصمیم گرفته شد تا وزارت ورزش و جوانان و به ویژه فدراسیون والیبال بیشترین همراهی و همکاری را برای استفاده از ظرفیت میادین ورزشی و تیم‌های قدرتمند کشور در راستای توان‌افزایی تماشاگران ورزش دوست و نیز قهرمانان ملی کشور به عمل آورد. به همین دلیل و در گام نخست مقرر شد تا کارگروهی در فدراسیون والیبال شکل بگیرد تا این فدراسیون بتواند به موضوع بحران آب، خطر تغییر اقلیم و جهان‌گرمایی به شیوه‌ای جذاب و زنهاردهنده بپردازد. گفتنی آن که این ایده نیز چون، پیشنهاد حضور یوزپلنگ ایرانی، توسط آرش نورآقایی مطرح شد که با استقبال عبدالحمید احمدی و نگارنده مواجه شد. همچنین، دکتر احمدی از دیگر پیشنهادم هم با روی باز استقبال کرد و مقرر شد تا در کمترین زمان ممکن، کارگاه‌هایی آموزشی برای قهرمانان ملی و مدیران ارشد ورزش کشور توسط دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شده تا مخاطبین از نزدیک در جریان وضعیت حاد و شکننده‌ی طبیعت ایران قرار گرفته و بتوانند در هیبت سفیران محیط زیست کشور به ارتقای حساسیت‌های محیط زیستی شهروندان کمک کنند. افزون بر آن، پرداختن به محیط زیست در مجامع جهانی ورزشی از سوی تیم‌های ایرانی، آشکارا می‌تواند بر وزن و اعتبار جمهوری اسلامی ایران، به عنوان کشوری دغدغه‌مند در حوزه محیط زیست بیافزاید.
    گفتنی آنکه پیشنهاد کردم تا پیگیری‌ مصوبات کارگروه، توسط نمایندگانی از سمن‌های محیط زیستی و گردشگری ورزشی انجام شود تا سرعت کار با لکنت‌های مرسوم و فرساینده‌ی اداری مواجه نگردد که مورد موافقت قرار گرفت.

درج نظر


برچسب‌ها: فوتبال, ورزش, والیبال, یوزپلنگ, آرش نورآقایی
+ نوشته شده در  یکشنبه 20 مهر1393ساعت 12:12  توسط محمد درویش 

به بهانه حضور رییس جمهور ایران در اجلاس تغییرات آب و هوا نیویورک

چرا سخنان حسن روحانی در کنفرانس تغییرات آب و هوا، تاریخی است؟


    همزمان با نخستین روز از مهرماه 1393، عالی‌ترین مقام جمهور ایران، به جای آنکه در اقدامی سمبلیک و در پایبندی به رسمی نسبتاً دیرینه خود را به یک مدرسه بزرگ دولتی در یکی از محله‌های متوسط پایتخت رسانده و زنگ مهر را با چکشی کلیشه‌ای به صدا درآورد، ترجیح داد تا این وظیفه را به معاون اولش سپرده و خود، فرسنگ‌ها آن سوتر در باختر اقیانوس اطلس در نشستی با حضور رهبران جهان شرکت کند که هدفش چاره‌جویی برای مهار بحران جهان‌گرمایی بود. نوشتار پیش رو، کوشیده است تا به این بهانه، تحلیلی از سخنان دکتر حسن روحانی در اجلاس تغییرات آب و هوایی نیویورک ارایه دهد ...

    در بیست و سومین روز از سپتامبر 2014، هنگامی که اغلب رهبران جهان در نیویورک گردهم جمع شده بودند تا به دعوت سازمان ملل متحد از دغدغه‌ها و راهبردهای دولت متبوع‌شان برای مهار خطرات فزاینده‌ی تغییرات اقلیمی و جهان‌گرمایی سخن بگویند؛ یک رهبر جهان متعلق به دنیای درحال توسعه، برای نخستین بار از منظری سخن گفت که حتی دولت‌ها و کشورهای پیشگام در توجه به موازین محیط زیستی هم نتوانستند بدون ‌درنگ از کنارش عبور کنند؛ رخدادی که چنانچه ملزم به رویکردی عینی در برنامه‌‌های راهبردی دولت متبوعش بوده و تداوم یابد، بی‌شک می‌تواند گرانیگاهی تاریخی برای دوستداران محیط زیست در ایران به شمار آید.
    حسن روحانی در سخنانش کوشید تا نشان دهد: شکل‌گیری سازمان ملل متحد به عنوان نهاد تحکیم‌کننده‌ی صلح بین‌الملل، با هویت کنونی‌اش ناسازه دارد. وی گوشزد کرد که سکوت این نهاد جهانی در برابر اعمال تحریم‌های فله‌ای بر علیه یکی از اعضایش، آشکارا منجر به خدشه‌دار شدن رسالت وجودی آن نهاد شده است؛ چرا که این تحریم‌ها به گسترش فقر می‌انجامد و گسترش فقر، پیامدی جز تشدید فشار بر زیست‌بوم و اندوخته‌های طبیعی ندارد؛ فرآیندی که آشکارا روند تخریب سرزمین را افزایش و توان تاب‌آوری بوم‌سازگان (اکوسیستم‌)‌ها را کاهش خواهد داد و بدین ترتیب با افزایش ناپایداری‌های محیطی، زمینه برای فزونی تنش‌های اجتماعی، ترویج خشونت، مهاجرت و سست شدن بنیان‌های صلح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم می‌شود.
به دیگر سخن، حسن روحانی در قلب تپنده‌ی ملل متحد و در حضور عالی‌ترین مقام‌های آن سازمان و رهبران جهان هشدار داد که تبعیت از موج فزاینده‌ی تحریم‌های اقتصادی بر علیه ایران، ناقص آرمانی است که سبب شکل‌گیری سازمان ملل متحد بوده است.
از همین رو، دکتر روحانی تأکید کرد: «نمی‌توان به دلیل تحریم‌های غیرقانونی، محیط زیست و سلامت مردم را در معرض خطر قرار داد.» افزون برآن، وی در راستای پیشنهاد سال گذشته خویش – جهان عاری از خشونت - که به تأیید مجمع عمومی سازمان ملل متحد هم رسید، گفت: «تغییرات دمایی و آثار آن بر کاهش بارندگی در منطقه خاورمیانه و بروز خشکسالی‌های مستمر و کم آبی، منجر به افزایش فقر و احتمال بروز نا آرامی‌ها و تنش‌های مرزی شده و متاسفانه استمرار نزاع‌های سیاسی و جنگ در کشورهای همجوار نیز به مانعی در برابر دستیابی به توافقات عملی و پایدار برای حل مشکلات محیط زیستی منطقه‌ای تبدیل شده است.»
این در حالی است که به گفته‌ی رییس جمهور ایران: «اگر باور داریم بحران گرمایش جهانی معضلی جهانی است، باید بپذیریم که مواجهه با آن هم نیازمند همکاری جهانی است.» و به همین دلیل روحانی هشدار داد: «ایجاد هر گونه مانع بر سر راه همکاری های جهانی در زمینه رفع مشکلات زیست محیطی را به ضرر جامعه جهانی دانست و تصریح کرد: هم اکنون امکان دستیابی به تجارب و دانش کشورها در مواجهه با خشکسالی و کم آبی و مشکلات زیست محیطی به ویژه آلودگی هوای شهرها برای برخی کشورها دشوار شده است.»
وی در ادامه‌ی سخنرانی تاریخی خود، ضمن تأکید بر عزم دولت متبوعش در روی آوردن به اقتصاد کم کربن، بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای مشارکت سازنده و فعال در زمینه توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه، خبر داد و افزود: جمهوری اسلامی ایران از همکاری با بخش‌های عمومی و خصوصی در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برای تقویت اقدامات ملی در مقابله با تغییرات آب و هوا استقبال می‌کند و به تسهیل این همکاری‌ها از جمله با ایجاد شرکت‌های مشترک ایرانی و خارجی متعهد است.
روحانی در پایان سخنرانی خود، ضمن سفارش به خلق انگیزه‌های اقتصادی برای همراهی‌های جهانی در حوزه‌ی مهار جهان‌گرمایی، به مهم‌ترین مؤلفه‌های دیپلماسی محیط زیستی دولت متبوعش اشاره کرد و گفت: «اهداف ملی با رویکرد کاهش شدت انرژی، کاهش یارانه‌های انرژی، کاهش انتشار آلاینده‌های مهم اتمسفر، ارتقاء کارایی انرژی، بهبود کیفیت سوخت‌های مصرفی، علیرغم تحریم‌های اعمال شده، افزایش سهم منابع انرژی‌های تجدید پذیر و جدید جایگزین، تلاش برای هماهنگی با همسایگان برای مدیریت و کنترل گرد و غبار و نیز استفاده از دیگر فناوری‌های سازگار با محیط زیست را در دست اجرا دارد.»
امید است با بسط و انتشار این نوع از استدلال در مجامع جهانی، بتوانیم هم به تحلیلی شایسته‌تر از دکترین جدید ایران رسیم و هم بر وزن موازین محیط زیستی و اثربخشی آنها در ادبیات سیاسی رهبران ایران بیافزاییم. این مهم البته تحقق نخواهد یافت، مگر آنکه رگه‌هایی ملموس و عینی‌تر از توجه حاکمیت به موضوع حکمرانی مطلوب محیط زیستی را در صحنه‌ی بازمهندسی چیدمان توسعه‌ی ملّی ببینیم؛ دستاوردی که شاید یکی از نخستین نشانزدهایش آن باشد که بودجه سالانه‌ی سازمان متولی طبیعت ایران به جای 14 صدم درصد، دست کم به نیم درصد از کل اعتبارات ملی افزایش یابد.
در آن صورت، شاید بتوان حضور حسن روحانی در نخستین روز از مهرماه 1393 در نیویورک را نشانه‌ی یک تغییر رویکرد واقعی و یک رخداد تاریخی برای دوستداران محیط زیست در ایران دانست. حضوری که بازخوردهایش در مرزهای ملّی متوقف نمانده و بی‌شک می‌تواند موج توجهی بایسته‌تر به موازین محیط زیستی را در بین رهبران خاورمیانه، آسیای جنوب غربی و کشورهای عضو کنفرانس غیرمتعهدها بیافریند.
آمین.

 درج نظر


برچسب‌ها: حسن روحانی, تغییر اقلیم, خشکسالی, محیط زیست
+ نوشته شده در  یکشنبه 20 مهر1393ساعت 11:33  توسط محمد درویش 

و سرانجام رد پای محیط زیست در هجدهمین پرسش مهر رییس جمهور!


    شاید تنها ابتکار سید محمد خاتمی که همچنان در طول چند دولت پس از وی محترم شمرده شده و به اجرا درمی‌آید، پرسش مهر رییس جمهور باشد؛ پرسشی که از نخستین سال ورود وی به ساختمان پاستور در آغاز سال تحصیلی 77-1376 جان گرفت و اینک در آغاز سال تحصیلی 94-1393 به پله¬ی هجدهم رسیده است. با این همه، جنس پرسش هجدهم که توسط معاون اول حسن روحانی ساعاتی پیش در مدرسه دخترانه حضرت زینب (س) اعلام شد، با هفده پرسش پیشین بسیار متفاوت، تأمل‌برانگیز و البته امیدبخش است ...
    صبح امروز به اتفاق معصومه ابتکار به مدرسه راهنمایی دخترانه شایسته واقع در منطقه یازده آموزش و پرورش تهران رفتم تا شاهد نواختن زنگ سبز مدارس کشور توسط بانوی نخست محیط زیست وطن باشیم. معصومه ابتکار در این مراسم زیبا، ساده و بیادماندنی که با پرواز چهل کبوتر سفیدرنگ به آسمان پایتخت به پایان رسید، خطاب به دخترکان شایسته و معصوم ایرانی گفت: آنهایی که به پرسش مهر امسال رییس جمهور پاسخی شایسته چون نام زیبای این مدرسه دهند، جایزه‌ای ویژه از سازمان حفاظت محیط زیست نیز خواهند گرفت.

اما دلیل شادی و شور معصومه ابتکار از طرح پرسش امسال رییس جمهور چیست و چرا امسال بر خلاف سال گذشته، معصومه ابتکار یک مسابقه جداگانه را طراحی نکرد و ترجیح داد تا صرفاً از پرسش مهر حسن روحانی حمایت کند؟

پاسخ ساده است! زیرا در طول هجده سال گذشته، این نخستین بار است که یک موضوع محیط زیستی به گرانیگاه پرسش عالی‌ترین مقام جمهور کشور راه یافته است تا بار دیگر حسن روحانی ثابت کند که در بین یازده دولت شکل گرفته پس از پیروزی انقلاب اسلامی، عیار سبز دولتش، بی‌رقیب است.
گفتنی آنکه در پرسش مهر امسال رئیس‌جمهور که توسط اسحاق جهانگیری قرائت شد، خطاب به دانش‌آموزان ایرانی آمده است: «عزیزانم ایران با مشکل جدی کمبود آب روبه‌رو است. هر کدام از ما چگونه از آب‌های ایران می‌توانیم نگهداری و استفاده کنیم؟»
بحران آب، یک بحران بسیار جدی است و به نظر می‌رسد راه مهارش کمک گرفتن از مردم باشد. این اهالی ایران‌زمین هستند که باید با تغییر رفتار و شیوه‌ی تعامل‌شان با زیست‌بوم، شرایط را برای پایداری دیگرباره ی اندوخته‌های آبی کشور مهیا سازند و کشور را از خطر درغلتیدن به سوی جیره‌بندی آب نجات دهند.

و البته این وظیفه‌ی رهبران و دولتی مردان و زنان کشور است تا با بسترسازی مناسب فرهنگی/آموزشی شرایط توان‌افزایی و ارتقای فرهنگی جامعه را فراهم سازند تا بتوان به بهبود کیفیت سواد آب در بین ایرانیان امیدوار ماند.

تلاش سازمان حفاظت محیط زیست در راه‌اندازی مدارس جامع محیط زیستی و بهره‌مند ساختن دانش‌آموزان از فهم بوم‌شناختی (اکولوژیک) در همین راستاست که معنا پیدا می‌کند؛ تلاشی که از اسفندماه گذشته با عقد تفاهم‌نامه‌ای بین ابتکار و فانی کلید خورد و اینک با پایان کار تهیه منشور مدارس جامع محیط زیستی، می‌رود تا وارد مرحله ی اجرایی شود.
    شاید در صورت تحقق این هدف مقدس، دیگر شاهد بروز هیچ بحرانی در حوزه ی محیط زیست کشور نباشیم، چرا که شهروندان برخوردار از سواد محیط زیستی هرگز به خود و مدیران جامعه اجازه نخواهند داد وخامت شرایط به حد یک «بحران» رسد تا به صرافت درمانش برآیند.

درج نظر


برچسب‌ها: معصومه ابتکار, مدارس محیط زیستی, حسن روحانی, پرسش مهر
+ نوشته شده در  سه شنبه 1 مهر1393ساعت 20:45  توسط محمد درویش 

پیش به سوی راه‌اندازی نخستین هنرستان‌های محیط زیست در ایران


مدارس محیط زیستی؛ راهی پایدار به سوی تضمین آینده طبیعت ایران
شاید اگر معصومه ابتکار از آغاز نخستین دوره صدارت خویش بر سازمان حفاظت محیط زیست در 17 سال پیش، کوشیده بود تا به جای متأثرکردن رهبران و مدیران ارشد و میانی کشور نسبت به خطر عدم توجه به ملاحظات و موازین محیط زیستی در چیدمان توسعه در ایران، سنگ بنای آموزش کودکان ایران زمین در حوزه‌ی محیط زیست را بر زمین زده بود، امروز نگرانی به مراتب کمتری از آینده‌ی طبیعت وطنی که دوستش داریم، داشتیم! نداشتیم؟ به هرحال بر بنیاد آن سخن ساده و نیکوی باستانی که ماهی را هرگاه از آب بگیریم، تازه است؛ گمان برم هنوز هم می‌توان با جزم کردن عزم خویش در نهاد متولی طبیعت ایران، پیکره‌بندی مدارس محیط زیستی را برای همیشه در این زادبوم مقدس نهادینه کرد ...

    همان طور که دوستان و هموطنان عزیز علاقه‌مند به حوزه‌ی خبرهای محیط زیستی می‌دانند، کار تنظیم و انتشار نخستین منشور مدارس جامع محیط زیستی (مجم) واپسین مراحل خود را سپری می‌کند. خوشبختانه اعضای فرهیخته‌ی هسته مشورتی دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در حوزه مدارس سبز، بیشترین همراهی، همدلی و هم‌افزایی را برای نیل به این آرمان بزرگ مصروف داشته و اینک پس از برگزاری بیش از ده نشست، آماده‌ی رونمایی از این سند مهم و ارزشمند در تاریخ دو نهاد راهبردی کشور، یعنی سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت آموزش و پروش هستیم.
    گفتنی آنکه یکی از خروجی‌های مدارس جامع محیط زیستی، حرکت به سمت تأسیس هنرستان‌هایی حرفه‌ای در حوزه‌ی محیط زیست است؛ هنرستان‌هایی که مانند دیگر همتایان‌شان در زمینه‌ی موسیقی، مکانیک و دیگر گرایش‌های فنی/حرفه‌ای و هنری، بتوانند فارغ‌التحصیلانی را در مقطع دیپلم متوسطه به جامعه معرفی کنند که بیشتر از دیگر همتایان‌شان از سواد محیط زیستی و فهم بوم‌شناختی (اکولوژیک) برخوردار بوده و بتوانند در مسئولیت‌های کلیدی چون محیط بان و جنگلبان به خدمت مشغول شوند. موضوعی که امروز مسئولیت پیگیری آن را در یک کارگروه مشترک به یکی از همکارانم در بخش آموزش معاونت سپردم تا به سرعت با جلب نظر مثبت مسئولین مرتبط در وزارت آموزش و پرورش، بتوانیم از سال تحصیلی 95-1394 نخستین دانش‌آموزان علاقه‌مند به این حوزه را جذب کنیم.
   انشاالله.

درج نظر


برچسب‌ها: مدارس محیط زیستی, هنرستان محیط زیستی, معصومه ابتکار, آموزش و پرورش
+ نوشته شده در  سه شنبه 28 مرداد1393ساعت 18:14  توسط محمد درویش 

اعتراف تلخ، اما شیرین یک مقام ارشد در وزارت نیرو!


120 سدی که نمی‌خواهیم بسازیم!

    علیرضا دائمی، پس از اعتراف تاریخی‌اش در آبان‌ماه 1391، اخیراً یک اعتراف دیگر هم کرد تا نام او در کنار چیت‌چیان در تاریخ مدیریت آب کشور ماندگار شود! چرا که آنها از معدود مدیران ارشد وزارت نیرو بودند که بیشترین اعتراف را نسبت به خطاهای فاحش در اصرار بر مدیریت سازه‌ای و ساخت سدهای بزرگ مخزنی بروز دادند. نوشتار پیش رو، به همین بهانه ماجرای 120 سدی را پیش می‌کشد که وزارت نیرو باید بسازد، اما اصلاً و ابداً دوست ندارد تا دستان خود را در این جنایت بزرگ بر ضد پایداری طبیعت ایران شریک سازد ...
    چندی پیش در شورای راهبردی رادیو ایران، موضوع بحران آب با حضور مدیرانی از وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیط زیست و تنی چند از کارشناسان مستقل در دستور کار قرار داشت. نکته‌ی جالب و در عین حال پندآموزی که علیرضا دائمی، معاون وزیر نیرو در آن نشست مطرح کرد، عدم تمایل وزارت متبوعش در ساخت بیش از یکصد و بیست پروژه جدید سدسازی بود؛ پروژه‌هایی که ظاهراً به رغم مخالفت بدنه‌ی کارشناسی درون وزارتخانه، با اعمال فشار از سوی برخی از شخصیت‌های حقیقی و حقوقی صاحب نفوذ در مناطق مختلف کشور، درصدد ساخته شدن هستند!
    این هم البته در نوع خود در شمار عجایبی است که شاید فقط در ایران مجال بروز می‌یابد. با این همه، نگارنده بر این باور است که نفس چنین اعترافی می‌تواند بس امیدبخش و راهگشا باشد؛ اینکه بدانی دیگر دوره‌ی مدیرانی که خود را در باد سازه‌های غول‌آسای سیمانی رها کرده و سدسازی را نماد سازندگی و پیشرفت بدانند، گذشته است و حالا هم آنها از فعالان و کارشناسان مستقل می‌خواهند تا با تداوم روشنگری‌های رسانه‌ای‌شان اجازه ندهند تا باقیمانده‌ی ذخایر استراتژیک آب شیرین کشور، اینگونه در آسمان دود شود!
    یادمان باشد که روزگاری نه چندان دور، میزان تبخیر سالانه آب در ایران را 270 میلیارد مترمکعب عنوان می‌کردند، اما تازه‌ترین برآوردها که اخیراً توسط دکتر رضا مکنون (مشاور وزیر نیرو) اعلام شد، حکایت از آن دارد که دست‌کم باید به این رقم 15 میلیارد متر مکعب دیگر افزود. یعنی ایرانیان هم‌اکنون به جای 130 میلیارد متر مکعب، در خوشبینانه‌ترین حالت، فقط 115 میلیارد متر مکعب آب در سال به طور متوسط در اختیار دارند. گسترش بی‌رویه اراضی کشاورزی، افزایش شمار سدهای مخزنی و کاهش امکان نفوذ آب در خاک از جمله مهم‌ترین دلایل نزول فاحش آب قابل استحصال سالانه در ایران است.
    باشد که درس گیریم و دیگر به خود اجازه ندهیم تا در کشوری که متوسط تبخیر سالانه‌اش بیش از دو هزار میلی‌متر است، آب شیرین و ارزشمند کشور را به بهانه توسعه‌ی بخش کشاورزی و صنعت بر روی زمین نگه داریم.
    و شاید از آن مهم‌تر آنکه، دیگر شاهد آن گروه از نمایندگان مجلس و مدیران و صاحب‌منصبان پرقدرتی نباشیم که نیازهای کوتاه مدت منطقه‌ی خود را بر مصلحت‌ها و ملاحظات ملی ترجیح دهند.
    آمین ...

درج نظر


برچسب‌ها: چیت چیان, سدسازی, علیرضا دائمی, رضا مکنون, تبخیر سالانه
+ نوشته شده در  شنبه 21 تیر1393ساعت 7:21  توسط محمد درویش 

چرا زیست توپ به لیونل مسی داده نشد؟!


در مراسم بدرقه تیم ملی فوتبال ایران، معصومه ابتکار، معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست، خود شخصاً در ورزشگاه 12 هزارنفری سرپوشیده آزادی حضور یافت و زیست توپ را به دست جواد نکونام، کاپیتان ملی پوشان سپرد. در پی آن، حسام الدین آشنا، رییس مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری، ضمن حمایت قاطعانه از این ابتکار، از وزیر ورزش خواست تا از این اقدام در راستای شعار ریاست جمهوری، یعنی: جهان عاری از خشونت، جانانه حمایت کند. جالب‌تر آنکه چند روز پیش از آغاز بازی‌ها، جناب گودرزی، وزیر ورزش، طی یک گفتگوی تلفنی از معصومه ابتکار پرسید: آیا خبر دارید که زیست توپ را به برزیل برده‌اند یا خیر؟! پرسشی که ظاهراً هیچ مقامی در ایران به اندازه‌ی شخص وزیر ورزش نمی‌تواند به سهولت پاسخش را بیابد! با این وجود، از طریق چند تن از دوستان دریافتیم که گویا به گفته پسر آقای ملا محمد، رییس کمیته فرهنگی فدراسیون فوتبال ، زیست توپ روز جمعه گذشته به برزیل رسیده است تا خیال ایشان راحت شود!! با این وجود، در صبح روزی که قرار بود بازی ایران و آرژانتین رخ دهد، خیال خانم ابتکار هنوز راحت نبود و شخصاً با آقای گودرزی مجدداً گفتگو کرده تا مطمئن شود که امشب، جواد نکونام زیست توپ را به لیونل مسی می‌دهد؛ گودرزی هم ضمن تأکید دوباره، معاون خود  - آقای عبدالحمید احمدی – را مأمور پیگیری موضوع کرد. حتی ما این نگرانی را به ایشان منتقل کردیم که مبادا در اثر ازدحام و استرس، زیست توپ در هتل محل اقامت ملی‌پوشان قبل از عزیمت به ورزشگاه محل بازی، جا بماند!!
اما شگفت آور آن که سرانجام همانی شد که از آن نگران بودیم و خلاصه از زیست توپ در دستان نکونام خبری نشد که نشد! عادل فردوسی‌پور و مزدک میرزایی و بقیه‌ی کارشناسان و گزارشگران و مجریان تلویزیون هم که معمولاً حتی در باره‌ی شباهت فلان مربی با جین هاکمن هم صحبت می‌کنند و اینکه در کدام مجلس، برادر کدام بازیکن، ساقدوش پسرعموی که بوده هم بحث می‌کنند، هیچ اشاره‌ای به این موضوع نکردند که نکردند! چرا؟
 شگفت‌آورتر و شاید تأسف‌بارتر آن که تاکنون هیچ مسئولی در فدراسیون فوتبال هم حاضر نشده در این باره توضیحی ارایه دهد و بدتر آن که هیچ رسانه‌ای هم موضوع را تعقیب نکرده و در باره آن نه از مقامات ورزشی و نه حتی از مقامات سازمان حفاظت محیط زیست، سؤالی نکرده و خواهان توضیحی نشده‌اند! چرا؟ این همه بی‌تفاوتی و عدم مسئولیت در پیگیری یک خبر از کجا می‌آید؟ موضوعی که بعدازظهر دیروز در شورای راهبردی رادیو ایران و در حضور حمید شیخ محمدی (رییس رادیو ایران) مطرح کردم و البته ایشان هم آن را نشنیده گرفت!
همین و تمام ...

درج نظر


برچسب‌ها: زیست توپ, معصومه ابتکار, لیونل مسی, جواد نکونام, وزارت ورزش
+ نوشته شده در  دوشنبه 2 تیر1393ساعت 8:55  توسط محمد درویش 

از تداوم انتشار مجله نشنال جیوگرافیک فارسی (گیتانما) حمایت کنیم


    بیستمین شماره از برگردان فارسی مجله وزین و مشهور نشنال جیوگرافیک  هم بر روی پیشخوان روزنامه‌فروشی‌های تهران و چند شهر ایران قرار گرفت. با این وجود، به نظر می‌رسد هنوز بسیار از دوستداران محیط زیست از انتشار منظم این نشریه وزین به زبان فارسی آگاهی ندارند! دارند؟
    راستی! مگر می‌شود یکی از پرشمارگان‌ترین و محبوب‌ترین مجلات علمی جهان در ایران منتشر شود و تیراژ آن چنین حقیر و اندک باشد که حتی از کشور مغولستان هم عقب بیافتیم!
    به نظر شما چرا هنوز بسیاری از ما آنگونه که شایسته است از حادثه‌ی غیرقابل باور و ارزشمند انتشار ماهنامه گیتانما خبردار نشده و حمایت نمی‌کنیم؟
    درود بر چهره ماندگار علمی کشور، استاد منصور نیکخواه بهرامی و فرزند برومندش «بابک» که بی هیچ چشمداشت و منتی، یک تنه کار بزرگ انتشار این مجله وزین را پی گرفته و اینک آن را به پله بیستم رسانده‌اند.
برای دریافت ماهنامه به صورت منظم، لطفاً با شماره تلفن 22982694 تماس بگیرید و خبر انتشارش را به دوستانی که بیشتر دوستشان دارید، برسانید.

درج نظر


برچسب‌ها: نشنال جیوگرافیک فارسی, گیتانما, منصور نیکخواه بهرامی, بابک نیکخواه بهرامی, محیط زیست
+ نوشته شده در  دوشنبه 26 خرداد1393ساعت 23:15  توسط محمد درویش 

زیست توپ و تحقق یک آرزوی سبز ...


رمزگشایی از دلواپسی آفرینندگان زیست توپ!
بسیاری می‌گفتند: امکان ندارد فیفا پیشنهاد دوستداران محیط زیست ایران را بپذیرد و اجازه دهد تا نقش یوز بر پیراهن اعضای تیم ملی فوتبال ایران در آوردگاه برزیل بدرخشد. اما همه دیدیم که این اتفاق رخ داد! نداد؟ امروز هم، همان منفی‌نگران تلاش‌های فعالان محیط زیست و سازمان تحت هدایت معصومه ابتکار را برای معرفی و حمایت از طرح چیت‌بال و زیست‌توپ انکار کرده و می‌کوشند تا از اهمیتش بکاهند. با این وجود، گاه نمی‌توانند دلواپسی خود را از احتمال موفقیت این طرح فراملّی پنهان سازند! چرا که می‌‌بینند آرام آرام، دنیا کلاه از سر برداشته و دلواپسی آفرینندگان زیست توپ را درک می‌کند ...
شمارش معکوس برای شروع بزرگترین رخداد ورزشی جهان در پنجمین کشور پهناور کره زمین آغاز شده است. تقریباً هیچ بخش خبری در هیچ رسانه‌ی محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی را نمی‌توان سراغ گرفت که در لابه لای خبرها و تحلیل‌هایش، گوشه چشمی به ماجرای داغ فوتبال در سرزمین آمازون نداشته باشد. ایران هم امسال، یکی از 32 کشوری است که بخت آن را یافته تا در این دیدنی‌ترین و پرشمارگرترین رقابت سال شرکت کند. با این وجود، در آن سوی ماجرا خبر می‌رسد که نمایندگان تیم مذاکره‌کننده‌ی ایرانی از امروز – دوشنبه، 19 خرداد 1393 – بین ژنو، رم و وین در تردد هستند تا بتوانند پیش از آغاز دور جدید از مذاکرات هسته‌ای با اعضای 5+1، به رهبران غرب و شرق بقبولانند که منظور خشونت‌طلبانه و امنیت‌ستیزانه‌ای از پیشبرد برنامه‌های هسته‌ای خود ندارند.
این همه سؤتفاهم، تردید و دیرباوری از کجا ریشه گرفته است؟ چگونه می‌توان به سوی جهانی حرکت کرد که به گفته‌ی حسن روحانی، تقبیح‌کننده‌ی خشونت و نفی‌کننده‌ی تبعیض و نابرابری باشد و در آن جهان، ایرانی و ایرانی در شمار ممتازترین شهروندان خشونت‌گریزش جای داشته باشند؟
به باور نگارنده و گروهی از فعالان محیط زیست به رهبری آرش نورآقایی، دست‌کم بخشی از این پاسخ را می‌توان در انتشار گرایه‌ (دغدغه)های بوم‌شناسانه‌ یا اکولوژیک فارغ از هر نوع مرزبندی سیاسی یافت. چنین است که پس از موفقیت ایده‌ی حضور یوز ایرانی بر پیراهن قهرمانان ملّی‌پوش فوتبال ایران در آوردگاه برزیل، اینک شاهد بلوغ طرح «کودک، محیط زیست، صلح و فوتبال» هستیم تا علاوه بر آفریدن آرایه‌ای ملّی موسوم به چیت‌بال، با «زیست توپ» به جهانیان نشان دهیم که ایرانیان، نه فقط برای زیستمندان در خطر انقراض خویش، که برای همه‌ی آن 2300 گونه‌ی جانوری و هزاران گونه‌ی گیاهی که شاید آخرین روزهای حیات ِ واپسین افراد یا پایه‌های خود را در کره خاک می‌گذرانند، نگران و دلواپس هستند.
ما در زمانه‌ای زیست می‌کنیم که نوع بشر چنان بلایی بر سر دیگر زیستمندان گیاهی و جانوری ساکن در کره زمین آورده که به تنهایی سبب شده تا سرعت نیستی تنوع زیستی 10 هزار برابر بیشتر از زمانی شود که هنوز آن سیب مشهور توسط آدم و حوا گاز نخورده بود!
به عبارتی ساده‌تر، هنرنمایی بی‌بدیل و البته شرم‌آور ما شهروندان متمدن جامعه‌ی جهانی، همانا ده هزار بار شتاب بخشیدن به مرگ جاندارانی است که شاید هرگز نتوانند به رویه‌ی خشونت‌بار حاکم بر زمین اعتراض کنند!
و دقیقاً در چنین شرایطی است که ایران رهبری نهضتی را در دست می‌گیرد که فارغ از هر نوع تعصب، ملیت، مذهب، نژاد و رنگ پوستی می‌کوشد تا توجه جهانی را به خطر انقراض حیات به مفهوم مطلق کلمه جلب کند؛ انقراضی که مصداق نمادین آن را می‌توان در نیستی قریب‌الوقوع 32 گونه‌ی جانوری از 32 کشور شرکت‌کننده در جام جهانی 2014 برزیل دانست که هویت یک توپ محیط زیستی را شکل می‌دهند موسوم به زیست‌توپ که با حمایت معصومه ابتکار، قرار است توسط جواد نکونام به لیونل مسی در 31 خرداد 1393 – روز بازی با آرژانتین – تقدیم شود. به همین مناسبت، روز گذشته، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، پیامی ویدئویی را خطاب به همتایان خود در 31 کشور شرکت‌کننده در مسابقات جام جهانی برزیل آماده کرد تا از طریق سفرای آن کشورها و وزارت خارجه و به همراه یک تابلوی نقاشی از گونه‌ی در حال انقراض کشور مورد نظر (اثر محمد کبریا) اهدا شود.
باشد که مردم، رهبران و به ویژه اصحاب رسانه با جدیت و احساس مسئولیتی سزاوارانه‌تر بکوشند تا آرمان بزرگ زیست‌توپ به هدف بشیند و ماجرای برزیل 2014 به سندی ماندگار در تاریخ محیط زیست ایران بدل شود.
آمین.

درج نظر


برچسب‌ها: زیست توپ, چیتبال, آرش نورآقایی, جواد نکونام, مهصومه ابتکار
+ نوشته شده در  دوشنبه 19 خرداد1393ساعت 2:19  توسط محمد درویش 

مجوز سقزگیری، تراژدی زاگرس را مصیبت‌بارتر می‌سازد!

    هفته گذشته فرصتی دست داد تا در همایش پرشور دوستداران محیط زیست در روانسر کرمانشاه که به همت یاران سبز ژینگه برگزار شده بود، شرکت کنم. یکی از سخنرانان در آن همایش، آقای دکتر نعمت‌الله منوچهری، نماینده مردم اورامانات (پاوه، جوانرود، روانسر و ثلاث باباجانی) بود که به حمایت آشکار از ملاحظات محیط زیستی پرداخت و حتی در فرودگاه کرمانشاه هم در یک گفتگوی کوتاه تأکید کرد که خود را سرباز محیط زیست می‌داند. با این وجود، خبر خوشی را که در آن همایش اعلام کرد، آزادسازی دوباره‌ی فرآیند ویرانگر سقزگیری از درختان بنه در زاگرس بود! شگفت‌آورتر آنکه وقتی این خبر از سوی ایشان اعلام شد، برخی از حاضران در این همایش محیط زیستی! به ابراز احساسات پرداخته و برای وی دست زدند ...


برچسب‌ها: زاگرس, سقزگیری, نعمت الله منوچهری, محیط زیست, سمن
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 9 خرداد1393ساعت 20:5  توسط محمد درویش 

سه سال دویدن با پای برهنه!

   آنهایی که با دستگاه‌های ورزشی موسوم به تردمیل، چند متری پابرهنه دویده‌اند، می‌دانند که چه کار طاقت‌فرسایی است بدون استفاده از کفشی مناسب، ورزش کردن! وای به حال زمانی که بر روی زمین و در شرایطی طبیعی، بدون لباس و کفش مناسب مجبور به دویدن شوی!

   و این درست همان کاری است که که در این دیار، روزگاری سپهر سلیمی، یاسر انصاری، ناصر کرمی، مژگان جمشیدی، مهدی اشراقی، الهه موسوی، حمیدرضا میرزاده، هومان خاکپور، احسان محمدی و ... انجام داده و می‌دهند ...
    و اینک می‌خواهم از دونده‌ای بگویم که سه سال است نفس کم نیاورده و به زخم پاهای تاول‌زده‌اش هم توجهی نکرده و همچنان تخت گاز می‌دود ...


برچسب‌ها: زیست بوم, احسان محمدی, رسانه سبز, یاسر انصاری, سبزپرس
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه 5 خرداد1393ساعت 5:39  توسط محمد درویش 

گامی به سوی تحقق رؤیای 110 سبز!

    مدیریت بر ابعاد گوناگون، متنوع و پیچیده‌ی محیط زیست ایران، آن هم در قلمرو پهناوری که دست کم از 216 کشور جهان بزرگتر است؛ می‌طلبد تا از اهر‌م‌هایی فراتر از سازوکارهای حکومتی برای پایش بایسته‌ و به روز آن سود جست. یکی از آن اهرم‌ها، مشارکت همه‌ی انسان‌هایی است که دل در گرو این خاک مقدس دارند و برای آبادانی‌ و سرافرازی‌اش می‌خواهند که مؤثر باشند. امکانی به نام 110 سبز، شاید پاسخی سزاوارانه باشد به این مطالبه‌ی به حق برای آنهایی که دوست دارند تا نبض طبیعت ایران، چون پوم تاک نبض قرقاول‌های باغ گیاه‌شناسی نوشهر، همواره کوک باشد و پرتپش ...


برچسب‌ها: 110 سبز, گفتگوی داغ سبز, معصومه ابتکار, احمدعلی کیخا, سازمان محیط زیست
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه 14 اردیبهشت1393ساعت 5:59  توسط محمد درویش 

آگاهی دولت‌ها یا ملت‌ها! کدامیک حافظ زمین است؟

    دوم اردیبهشت 1393، آغازگر چهل و چهارمین سالی است که جهانیان، برای زمین جشن می‌گیرند و ماندگاری‌اش را از دولت‌های متبوع‌شان طلب می‌کنند. اما چرا آنقدر دیر؟!


برچسب‌ها: روز جهانی زمین, زباله, آلودگی, خشکی تالاب ها
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 2 اردیبهشت1393ساعت 8:44  توسط محمد درویش 

درنگی بر جمعیت مطلوب در فلات ایران!

    اغلب جمعیت‌شناس‌ها بر این باورند اگر آهنگ رشد کنونی جمعیت ایرانیان همچنان با همین شتاب کاهش یابد، ممکن است مدیریت کشور را در آینده با چالش‌هایی جدی مواجه سازد؛ همان چالش‌هایی که سبب شد در دهه‌های پایانی قرن بیستم، بسیاری از کشورهای اروپایی برای جبران کاهش نرخ موالید خود، سیاست‌های انقباضی در پذیرش مهاجرین خارجی را کاهش دهند ...


برچسب‌ها: جمعیت, منابع آب, محیط زیست, ردپای بوم شناختی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه 31 فروردین1393ساعت 2:2  توسط محمد درویش 

رد پای کارل یونگ در موفقیت معصومه ابتکار!

    تا اینجا و به فاصله‌ی کمتر از هشت ماه از ورود دوباره‌ی معصومه ابتکار به ساختمان پردیسان، یکی از مهم‌ترین طرح‌های او برای درمان درد – ظاهراً تا حالا – بی‌درمان آلودگی هوای تهران و دیگر کلان‌شهرهای ایران، از تأیید 20 وزیر کابینه دولت یازدهم گذشت و اجرایی شد. طرحی که قرار است در بیشینه‌ی زمانی که هرگز نباید از 60 ماه گذر کند، رنگ درخشان و زلال آبی را دوباره به آسمان تهران، اصفهان، مشهد، اهواز، اراک، تبریز، قم، شیراز و ... بازگرداند. و البته نگارنده در یادداشت پیش رو، ضمن شرح و تحلیلی بر ماجرا، بر این باور است که در موفقیت کسب شده، هرگز نباید رد پای کارل یونگ را نادیده گرفت ...


برچسب‌ها: آلودگی هوا, مصوبه دولت, معصومه ابتکار, موتورسیکلت برقی, سواد محیط زیستی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 30 فروردین1393ساعت 1:19  توسط محمد درویش 

در ستایش از سونامی تفنگ‌کُشان در کردستان

     همانگونه که اغلب، طراوت و ابرهای باران‌زا متأثر از غلبه‌ی باد غرب، از باختر به سمت خاور وطن می‌وزد، اینبار هم این هموطنان شایسته‌ام در آبادبوم‌های سه استان کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی بودند که موج رهاسازی وحوش و پرندگان در اسارت را در کنار اعدام تفنگ‌هایی که قلب حیات وحش را نشانه رفته بودند، به راه انداختند تا همه دریابیم که از هر سونامی‌ای نباید ترسید!


برچسب‌ها: احمد عزیزی, سونامی سبز, تفنگ کُشان, کردستان, بیداری محیط زیستی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه 25 فروردین1393ساعت 3:21  توسط محمد درویش 

هیچ بادی لانه‌ی پرندگان را دوباره سر جایش نمی‌گذارد!

    در خبرها  آمده بود که هفته گذشته یکی از اهالی روستای کیشکور از توابع شهرستان سرباز در جنوب استان سیستان و بلوچستان با به دارآویختن شش روباه و نمایش لاشه‌ی بی‌جان آنها در اطراف مزرعه‌اش، کوشیده است تا زهرچشمی فراموش‌نشدنی از روباه‌های منطقه گرفته و بدین‌ترتیب خیالش از بابت بقیه‌ی مرغ و خروس‌هایش راحت باشد! غافل از این که احتمالاً روباه‌ها متوجه پیام او نخواهند شد! خواهند شد؟


برچسب‌ها: دارزدن روباه, آزار حیوانات, درختان کهنسال, مدارس محیط زیستی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 23 فروردین1393ساعت 2:8  توسط محمد درویش 

وقتی که یوزپلنگ‌ها حامی فوتبال مسجدسلیمان می‌شوند!

    بعدازظهر امروز یک رخداد تاریخی در محروم‌ترین شهر خوزستان، مسجد سلیمان رقم خورد و برای نخستین بار، تیم فوتبال نفت این شهرستان با شکست آلومینیوم هرمزگان به لیگ برتر فوتبال ایران صعود کرد و مسجد سلیمانی‌ها را به رقص و پایکوبی و شادمانی در خیابان‌های شهر واداشت ... منتها هیچکس نگفت که در این پیروزی، بی‌شک یوزپلنگ‌های ایرانی هم نقش داشتند! نداشتند؟


برچسب‌ها: یوزپلنگ, مسجد سلیمان, فوتبال, برزیل, محیط زیست
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه 20 فروردین1393ساعت 8:35  توسط محمد درویش 

نامگذاری سال 93 و سنت‌شکنی رییس دولت یازدهم در پیام نوروزی

    تا اینجا، حسن روحانی تنها رییس جمهور در طول تاریخ جمهوری اسلامی و شاید یگانه رییس دولتی در طول تاریخ معاصر ایران باشد که در پیام نوروزی خود، آشکارا و مستقیم به موضوع محیط زیست پرداخته است. اینکه چرا تاکنون رؤسای ده دولت پیشین هرگز فضایی را به گرایه‌های محیط زیستی در پیام‌های نوروزی خود اختصاص نداده‌اند، البته موضوع مهمی است که شاید روزی عنوان پژوهش دانشنامه‌ی یکی از دانشجویان علوم اجتماعی یا حقوقی باشد. زیرا نگارنده بر این باور است که آسیب‌شناسی فقدان ردپای محیط زیست در کلام نوروزی بزرگان این سرزمین، یکی از مؤلفه‌هایی است که سبب شده تا بازخوردهای نگران‌کننده و پس‌رونده‌اش امروز ما را درگیر بزرگترین بحران‌های محیط زیستی در هر چهار حوزه‌ی تنوع زیستی، آب، خاک و هوا کند. چرا که این ملاحظات محیط زیستی بوده که اغلب در پای مصلحت‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ذبح شده و بر بدهکاری بوم‌شناختی وطن آنچنان افزود تا به مرز ورشکستگی اکولوژیکی در ارومیه، بختگان، زاینده‌رود، تهران، قم، کارون، انزلی، هامون، پریشان و ... برسد.


برچسب‌ها: حسن روحانی, رهبر انقلاب, پیام نوروزی, محیط زیست
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 16 فروردین1393ساعت 1:21  توسط محمد درویش 

مطالب قدیمی‌تر